“Thuốc đặc trị” cho BOT giao thông

“Chia sẻ thất bại” là cách thức tháo gỡ cho các dự án BOT – đấy là quan điểm của Tiến sĩ Nguyễn Hữu Đức chuyên gia JICA (Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản).

Đến thời điểm GĐ này, bất ổn trong các dự án BOT đã tạm lắng, tuy nhiên, nếu không được giải quyết 1 cách triệt để thì các bất ổn này sẽ bung ra bất cứ khi nào.

– Là người có bí kíp trong lĩnh vực giao thông, ông hãy cho biết “bức tranh” BOT ở thời điểm GĐ này?

Trước hết, tôi xin khẳng định lại, BOT là 1 chủ trương lớn và hợp lý. Bởi vì khi phát triển cơ sở hạ tầng hệ thống giao thông, chúng ta cần 1 lượng vốn rất lớn. Trong khi lượng vốn vay nước ngoài thì càng ngày càng ít đi, nhất là vốn ODA… thì việc huy động nguồn vốn vay theo hình thức BOT là điều nên làm.

Trên địa cầu đã có 1 số nước thực hiện chủ trương này thành công, nhưng ở Việt Nam khi thực hiện BOT lại xảy ra vô số bất ổn. Có các GĐ BOT trở thành chủ đề nóng trên rất nhiều diễn đàn, người dân đồng loạt phản đối dự án BOT.

– Vậy lý do chính dẫn đến hiện trạng này là gì, thưa ông?

Có nhiều lý do dẫn đến các bất ổn ở các trạm BOT. Nguyên nhân Thứ nhất là do có 1 số trạm BOT được đặt không đặt đúng chỗ, 1 số dự án chỉ làm hoặc trải thảm mặt các con phố như lại thu phí như các con phố mới, đấy là cách làm mang tính chất tận thu. Điển hình cho trường hợp BOT đặt nhầm chỗ có thể kể đến trạm BOT Cai Lậy.

Ngoài ra, khi tham dự vào các dự án BOT, người dân sẵn sàng trả tiền trên số km mà mình đi. Tuy nhiên, 1 số chủ đầu tư lại cho rằng họ đã đi qua “phạm vi” dự án và phải trả tiền cho trọn vẹn dự án thì không ổn.

Về mặt tiêu chuẩn, khi thi công các dự án BOT, chủ đâu tư phải lấy ý kiến người dân, đấy chính là các người sử dụng dịch vụ này. Nhưng thực ở, nhiều chủ đầu tư thường “quên” lấy ý kiến người sử dụng. Đây cũng là 1 trong các lý do quan trọng tạo nên các bất ổn.

– Ông có đề xuất gì để giải quyết dứt điểm về các hiện trạng trên?

Xét trên góc độ tiêu chuẩn thì sai đến đâu sẽ phải sửa đến đấy. Nhưng có các dự án BOT của chúng ta thì dường như tiêu chuẩn này không được áp dụng. Chúng ta có thể tiện lợi tìm ra cái sai nhưng lại rất khó để có thể sửa được các cái sai đấy. Ví dụ như ở trạm BOT Cai Lậy, nhiều chuyên gia đã tìm ra cái sai là đặt trạm nhầm chỗ nhưng nếu lưu thông trạm thì lại không có người đi qua…

Trước tình thế đấy, 1 cách thức được đưa ra chính là miễn phí, giảm phí ở các trạm BOT. Nhưng đấy chỉ là cách thức tạm thời và đẩy rủi ro sang phía ngân hàng, mà vấn đề cốt lõi là “đặt nhầm trạm” lại không được giải quyết. Vì vậy, đối có các dự án quá bất cập, cách tốt nhất là các bên đều phải chịu hi sinh, chịu phần thiệt về mình.

Khi người dân nhìn thấy các kinh phí tiết kiệm như: thời gian, xăng, hao mòn máy móc… từ việc sử dụng BOT, họ sẽ ủng hộ và tham dự.

Về phía nhà đầu tư phải đấyn nhận bỏ lại phần lãi, chỉ thu phần vốn về. Phía ngân hàng chỉ coi như đấy là vốn nợ xấu để rút, số còn lại nhà nước bỏ tiền ra mua. Nếu như trước đấy, cả nhà nước, ngân hàng và nhà đầu tư đều hi vọng có lợi từ BOT thì bây giờ khi rủi ra xảy ra cả ba bên nên cộng nhau “chia sẻ thất bại”.

Một trong các dự án BOT nổi trội và được quan tâm nhất ở thời điểm GĐ này chính là dự án các con phố xa lộ Bắc – Nam. Ông nhìn nhận như thế nào về khả năng lôi kéo nhà đầu tư của dự án này?

Được biết, Bộ Giao thông-Vận tải sẽ áp dụng đấu thầu công khai trọn vẹn 11 dự án của xa lộ Bắc – Nam. Để làm được dự án này nhà nước phải huy động 63.716 tỷ đồng vốn trong xã hội cho dự án trị giá 118.716 tỷ đồng này. Tuy nhiên, sau các bất ổn vừa qua, cả nhà đầu tư trong nước và nhà đầu từ nước ngoài đề tỏ ra lo ngại.

Ông có đề xuất như thế nào để giải quyết các gặp khó trên?

Nếu như làm xa lộ Bắc-Nam chúng ta chỉ chăm chăm vào BOT thì rất khó. Trong trường hợp nhà đầu tư không “mặn mà” thì nhà nước có thể đứng ra để huy động vốn. Vấn đề là làm sao để người dân nhìn thấy lợi ích để thúc đẩy họ tham dự.

Mới đấy, VCCI có đề xuất cách tính BOT theo kinh phí tiết kiệm. Ông nghĩ sao về cách thức này?

Đây là 1 đề xuất đáng nghiên cứu kỹ bởi ở cách tính này các người đi vào việc sử dụng đã nhìn thấy được “kinh phí tiết kiệm”. Cách tính kinh phí tiết kiệm không có gì gặp khó. Trong phép tính đấy, các tham số tiết kiệm hoàn toàn có thể tính được. Khi người dân nhìn thấy các kinh phí tiết kiệm từ việc sử dụng BOT, họ sẽ ủng hộ và tham dự.

– Xin cảm ơn ông!

Còn 15 dự án BOT chưa đấyn nhận giảm giá chung

Bạn đang xem chuyên mục blog ở Canhoorchidpark.net

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *